Beleidsregel Veilige jaarwisseling gemeente Lochem

Beleidsregel Veilige jaarwisseling gemeente Lochem De burgemeester van de gemeente Lochem, Overwegende dat: •Op grond van de Wet veilige jaarwisseling een vuurwerkverbod in de Wet milieubeheer is opgenomen; •Het bezit en het gebruik van vuurwerk van de categorieën F2 en F3 voor andere dan personen met gespecialiseerde kennis is verboden, evenals de verkoop daarvan; •De burgemeester ontheffing kan verlenen van dit verbod; •De regels voor het verlenen van een ontheffing op grond van het Besluit veilige jaarwisseling in het Vuurwerkbesluit zijn opgenomen; •De burgemeester ontheffingen kan verlenen, maar dit niet hoeft te doen; •Hij in overleg met de lokale driehoek kan besluiten om geen ontheffingen te verlenen; •Een besluit om geen ontheffingen te verlenen vervolgens kan worden neergelegd in een beleidsregel; Gelet op artikel 9.2.2.1a van de Wet milieubeheer en de artikelen 2.3.2 e.v. van het Vuurwerkbesluit; Besluit vast te stellen de Beleidsregel veilige jaarwisseling Lochem 1. Inleiding In 2025 hebben de Eerste en de Tweede Kamer ingestemd met de Wet veilige jaarwisseling. Met deze wet wordt in de Wet milieubeheer een algeheel vuurwerkverbod opgenomen. Gelijktijdig is bepaald dat de burgemeester ontheffing kan verlenen van dit verbod en dat de voorwaarden waaronder een aanvraag tot ontheffing kan worden verleend, geregeld worden in een Algemene maatregel van bestuur (AMvB). De AMvB waarin de voorwaarden en voorschriften voor een ontheffing zijn geregeld, is het Besluit veilige jaarwisseling. Met deze AMvB wordt het Vuurwerkbesluit uitgebreid met regels voor het verlenen van ontheffingen. Uit de Nota van toelichting bij het Besluit veilige jaarwisseling blijkt dat de burgemeester beleidsvrijheid heeft bij het al dan niet verlenen van ontheffingen: “Hij kan daartoe zelf beleid opstellen in een beleidsregel. De burgemeester kan beslissen in overleg met de lokale driehoek om geen, of een maximumaantal ontheffingen te verlenen in zijn gemeente”. 1 Bij Koninklijk Besluit van 1 juli 2026 is bepaald dat de Wet veilige jaarwisseling en het Besluit veilige jaarwisseling in werking treden op 1 augustus 2026. De nieuwe wetgeving geldt nu. Met deze beleidsregel geef ik duidelijkheid over het al dan niet verlenen van ontheffingen. 2. Geen ontheffingen in de gemeente Lochem De burgemeester van Lochem verleent voorafgaand aan de jaarwisseling van 2026-2027 geen ontheffing als bedoeld in artikel 9.2.2.1a, vierde lid van de Wet milieubeheer. Dit betekent dat in Lochem geen ontheffing wordt verleend voor het tot ontbranding brengen van F2-vuurwerk tussen 31 december 2026 18.00 uur en 1 januari 2027 02.00 uur. Eventuele ontheffingsaanvragen die toch bij de gemeente Lochem worden ingediend, worden afgewezen onder verwijzing naar deze beleidsregel2. Uit de afstemming met de lokale driehoek blijkt dat het Openbaar Ministerie en de politie zich kunnen vinden in een besluit om voor de jaarwisseling 2026-2027 geen ontheffingen voor het afsteken van vuurwerk te verlenen. Ook de brandweer onderschrijft het nut van de beperking om vuurwerk af te steken en de voordelen die dat voor de veiligheid van de hulpverleners kan hebben. 3. Overwegingen om geen ontheffingen te verlenen Aan het besluit om tijdens de jaarwisseling 2026-2027 geen ontheffingen voor het afsteken van vuurwerk te verlenen, liggen de volgende overwegingen ten grondslag: a. Onvoldoende toezicht mogelijk Op grond van het Besluit veilige jaarwisseling dienen veel voorschriften aan een ontheffing te worden verbonden. Het gaat om veiligheidseisen aan het afsteekterrein en de veiligheidszone en om de eisen waar de ontbranders en de supervisors aan dienen te voldoen. Ook moeten er aan de ontheffing voorschriften worden verbonden ten aanzien van het bezit en de wijze en het moment van het tot ontbranding brengen van vuurwerk. Een deel van het toezicht op de naleving van de ontheffingsvoorschriften kan voorafgaand aan het ontbrandingsmoment plaatsvinden, zoals controle op de inrichting van het afsteekterrein. In een belangrijk deel van het toezicht kan echter niet worden voorzien. Op het moment van het ontbranden van het vuurwerk is er namelijk geen toezicht beschikbaar. Vanwege de veiligheidsrisico’s tijdens de jaarwisseling werken de toezichthouders en buitengewone opsporingsambtenaren op 31 december niet in de avond- en nachturen. Hun taak is om toe te zien op de naleving van wetten en regels ten behoeve van de leefbaarheid. Zodra de openbare orde of de veiligheid in het geding komt, treden zij terug en neemt de politie het van hen over. Tijdens de jaarwisseling richt het politieoptreden zich voornamelijk op excessen of ernstige ordeverstoringen. Kortom, op het meest voor de hand liggende moment van ontbranding, namelijk tussen 23.00 uur en 02.00 uur, is niet voorzien in toezicht op de naleving van de ontheffingsvoorschriften. Gelet op de veiligheidsrisico’s als de ontheffingsvoorschriften niet worden nageleefd en het ontbreken van toezicht daarop, is het verlenen van ontheffingen in deze situatie onverantwoord. b. Handhaving op illegaal vuurwerk mogelijk maken Ondanks het algehele vuurwerkverbod (met uitzondering van categorie 1, fop- en schertsvuurwerk), is er naar verwachting voor en tijdens de jaarwisseling van 2026-2027 nog veel vuurwerk in omloop. Dat kan F2-vuurwerk zijn dat nog over is van voorgaande jaren. Het kan ook F3 en F4 vuurwerk zijn, dat net als andere jaren in het buitenland is gekocht. In België, Duitsland en Polen gelden hiervoor andere regels en is dit type vuurwerk nog verkrijgbaar. Als ontheffingen worden verleend voor het afsteken van F2-vuurwerk, dan kan dat in combinatie met het afsteken van illegaal vuurwerk een diffuse situatie opleveren. Het handhaven van de openbare orde tijdens de jaarwisseling brengt al de nodige uitdagingen voor de politie met zich mee. Daar komt de handhaving van het vuurwerkverbod bij. Als de politie daarbij een onderscheid moet maken tussen ‘legale’ en ‘illegale’ knallen, dan wordt het handhaven van het vuurwerkverbod een schier onmogelijke taak. Het is voor de politie ondoenlijk om vast te stellen of een knal is veroorzaakt door het ontbranden van een stuk vuurwerk, waar ontheffing voor is verleend, of door het afsteken van een illegaal stuk vuurwerk, zeker in de vaak onoverzichtelijke en voor hulpverleners risicovolle nachtelijke uren tijdens de jaarwisseling. c. Aansprakelijkheid Het ontbranden van vuurwerk kan leiden tot schade en letsel. Iemand die schade leidt als gevolg van met een ontheffing afgestoken vuurwerk, kan een vereniging of stichting die de ontheffing heeft gekregen aansprakelijk stellen. Het is onduidelijk of er voor de jaarwisseling 2026-2027 al adequate en betaalbare aansprakelijkheidsverzekeringen voor ontheffinghouders beschikbaar zijn. Ook kan het voor een slachtoffer moeilijk zijn om te bewijzen door welk vuurwerk hij of zij schade heeft geleden en door wie dit werd afgestoken. Naar verwachting zal er namelijk tijdens de jaarwisseling 2026-2027 nog een ruime hoeveelheid illegaal vuurwerk in omloop zijn. Zoals gezegd kan het gelijktijdig afsteken van illegaal vuurwerk en vuurwerk met ontheffing een diffuse situatie opleveren, waarbij het lastig is om te bepalen door welk vuurwerk de schade is veroorzaakt. In uitzonderlijke gevallen, bijvoorbeeld bij onzorgvuldig handelen, kan de gemeente aansprakelijk gesteld worden3. Het is niet duidelijk of hiervan sprake is als een ontheffing wordt verleend, terwijl vooraf duidelijk is dat er geen gemeentelijk toezicht zal zijn tijdens het ontbranden van het vuurwerk. Mede daarom zullen er geen vuurwerkontheffingen in Lochem worden verleend. d. Lokale omstandigheden Terugblikkend op de afgelopen jaarwisselingen komt het beeld naar voren dat de jaarwisseling in de gemeente Lochem nagenoeg zonder verstoringen van de openbare orde is verlopen. Uit de evaluatie van de afgelopen jaarwisseling is af te leiden dat geneeskundig gezien deze jaarwisseling in Noord- en Oost-Gelderland normaal tot rustig is verlopen. Ook zijn er geen meldingen geweest van (verbale) agressie en/of geweld richting hulpverleners bij de ziekenhuizen, huisartsenposten en ambulancedienst. De schade als gevolg van het afsteken van vuurwerk heeft de gemeente in de afgelopen jaren gemiddeld rond de 2.000 euro gekost. Samenvattend kan geconcludeerd worden dat het afgelopen jaar de jaarwisseling zonder (grote) incidenten is verlopen. Echter dit is geen garantie voor de komende jaren. e. Alternatieven voor afsteken van vuurwerk In de gemeente Lochem wordt veel carbid geschoten. Voorwaarden voor het carbidschieten staan in de APV opgenomen. Voor gebruik van maximaal 4 bussen geldt een meldplicht en voor gebruik van 5 of meer bussen is een evenementenvergunning nodig. Tijdens de jaarwisseling 2025/2026 zijn 75 meldingen gedaan en er zijn 6 evenementenvergunningen afgegeven. Net als voorgaande jaren hebben de boa’s een groot aantal carbidlocaties op oudjaarsdag bezocht. Alle bezochte locaties hebben advies gekregen over veilig carbidschieten. Overal was het prima voor elkaar en was het erg gezellig. Het is mooi om te zien hoe families, buren en/of vriendengroepen samen het oude jaar uitluiden. f. Regionale afstemming Uit contacten met de gemeenten uit het basisteam IJsselstreek (Brummen, Lochem, Voorst en Zutphen) blijkt dat ook zij voornemens zijn geen ontheffingen te verlenen. Ook de burgemeesters van de gemeenten op de Veluwe hebben laten weten dat zij dit jaar geen ontheffingen verlenen. Onvoldoende capaciteit en kennis om aanvragen tijdig te beoordelen Het beoordelen en verlenen van ontheffingen voor het afsteken van vuurwerk is een nieuwe taak, waar de gemeentelijke organisatie nog niet op is ingericht. Het Besluit veilige jaarwisseling is op 1 augustus 2026 in werking getreden. Vanaf dat moment is het mogelijk om een aanvraag voor een ontheffing in te dienen. Om aanvragen voor ontheffingen in behandeling te kunnen nemen en te kunnen beoordelen, dient de gemeente een aanvraagprocedure en -proces in te richten. Er dient voldoende menskracht beschikbaar te zijn (of te worden aangenomen), die beschikt over de juiste kennis. Bovendien zal een deel van de beoordeling door de ketenpartners van de gemeente moeten worden gedaan, zoals de politie, de Omgevingsdienst Achterhoek en mogelijk de veiligheidsregio. Het is de vraag of zij voldoende capaciteit en kennis in huis hebben om de gemeente hierover te kunnen adviseren, zodat er tijdig een deugdelijk proces kan worden doorlopen om ontheffingen te kunnen verlenen. Ook voor de aanvragers van een ontheffing is het nieuw. Het kost tijd en geld om een vereniging of stichting op te richten, supervisors en ontbranders te vinden, een geschikt afsteekterrein te vinden, een veiligheidsplan op te stellen en om aan alle andere wettelijke eisen voor een ontheffing te voldoen. Het ligt daarom niet voor de hand dat er heden direct complete en ontvankelijke aanvragen zullen worden ingediend. Het is waarschijnlijk dat de aanvragen pas later in het najaar zullen worden ingediend en dat deze niet in één keer compleet zullen zijn. Gelet op het bovenstaande is het niet mogelijk om voor de jaarwisseling 2026-2027 binnen een werkbare termijn ontheffingen te beoordelen en te verlenen. Door tijdig aan te geven dat deze jaarwisseling in Lochem geen ontheffingen zullen worden verleend, wordt bovendien voorkomen dat (vuurwerk)verenigingen of -stichtingen onnodig kosten maken voor stukken, die bij de aanvraag moeten worden ingediend. 4. Inwerkingtreding Deze beleidsregels treden in werking op de dag na bekendmaking op de website www.overheid.nl. 5. Citeertitel De officiële titel van de beleidsregel is ‘Beleidsregel veilige jaarwisseling Lochem” Aldus door de burgemeester besloten op 15 september 2026F.Th.J.M. Backhuijs